Categories: ÖABT

Dinler Tarihi Ders Notu 2

pdf formatında indirmek için tıklayınız;

https://www.bilgedinakademi.com/wp-content/uploads/2023/09/dinler-tarihi-2.pdf

Dinin Tanımı

Din olgusunun karmaşık yapısı ve insanların dinler hakkındaki subjektif duygu ve düşünceleri dinin farklı tanımlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu tanımlardan bazıları; Psikolojik açıdan (Rudolf Otto): Din kutsalın tecrübesidir. Sosyolojik açıdan (Emile Durkheim): Din, bir cemaatin meydana gelmesini sağlayan ayin ve inançlar sistemidir. Tylor “Din, ruhi varlıklara inançtır.” İslam bilginleri: “Din, akıl sahibi insanları, kendi irade ve arzularıyla bizzat onlar için hayırlı olan şeylere sevk eden ilahi bir kanundur.”

Dinler tarihi açısından din sayılan sistemlerin asgari özellikleri vardır. Bunlar şu şekilde sıralanabilir;

Manevi varlıklar (melek, cin, şeytan, insanüstü varlıklar)
İnanç ilkeleri (Sistematik olarak).
İbadet ve uygulamalar Ahlak ilkeleri. Kutsal Metinler (ilahi bir varlıktan geldiğine inanılır)
Kurucu, lider, peygamber, taşıyıcı (vahiy, ilham gibi yollarla bilgi sahibi olduğu düşünülen kimse)
Cemaat
Saf, temiz duygulara dayanma, siyasi, ekonomik çıkar gütmeme.
Orijinallik.

3. Dinlerin Sınıflandırılması

Bütün bilginler tarafından kabul edilen bir sınıflandırma şekli olmamakla birlikte bilginler, çeşitli şekillerde dinleri gruplara ayırmıştır. Joachim Wach: Kurucusu Olan Dinler & Geleneksel Dinler Gustave Mensching: Milli Dinler & Evrensel Dinler Annemarie Schimmel: Evrensel Dinler & Milli Dinler & İlkel Kabile Dinleri İslam Bilginleri: Hak Din & Batıl Din ( Hak din vahye dayanan dinlere; Batıl din, vahye dayanmayan dinlere denir.) İbn Hazım ve Şehristânî gibi Müslüman dinler tarihçileri, Hak Dinler karşılığında “Milel”, Bâtıl Dinler karşılığında ise “Nihal” terimini kullanmıştır. Yaygın kullanım: İlkel Kabile Dinleri (Geleneksel Dinler) & Milli Dinler & Evrensel Dinler

İlkel Kabile Dinleri: İlkel olarak nitelendirilen grupların inanç sistemleridir. Aşkın bir yaratıcıya dair inanç vardır. Örneğin; Dinka, Ga dini, Maori dini vs.

Milli Dinler: Ortak bir millete ait dinlerdir. Bu millet, ortaklaşa bir kurtuluşa inanırlar. Milli tanrılar vardır. Örneğin; Hinduizm, Şintoizm, Taoizm, Konfüçyanizm.

Evrensel Dinler: Evrensellik iddası taşıyan herkese açık kaideler içeren dinlerdir. Örneğin: İslam, Hristiyanlık, Budizm.

Dinin kaynağına dair görüşler, dinlerin kendilerini tanımlamalarına dayanır. Aksi takdirde bilimsel metotlarla dinin kaynağını belirlemek mümkün değildir. Bazı sosyal bilimciler dinin kaynağı hakkında görüş ve teoriler üretmişlerdir.

Evrimci Görüş: İnsanlar; korku, saygı, atalara saygı sonucu dinler ortaya çıkmıştır. Bu teori gerçek gözlemlere dayanmadığı için çokça eleştirilmiştir.

Vahiy Temelli Görüş: Dinin kaynağının beşeri değil vahiy temelli olduğuna inanışır.

4. Dinin Kaynağı

Edward B. Tylor: Animizm Uyku, ölüm gibi nedenlerle beden ayrı bir ruh fikrine ulaşan insan onlara duyduğu korku, saygı gibi yönelimlerle tapınmaya başlamıştır. Böylece ilk olarak tabii olaylara karşı çoktanrıcılık fikri gelişmiştir. İnsan zamanla çok tanrıdan tek tanrıya doğru tek tanrı yönelimi geliştirmiştir.

2. Herbert Sperncer: Atalara Tapınma Korku duygusu sonucunda insanlar atalara karşı saygı ve ibadet şekilleri geliştirmiştir.

3. W.R. Smith & S. Reinach: Totemizm: Klan üyeleri totem olarak kabul ettikleri bir doğa varlığını kutsal saymışlardır. İnsanlar zamanla totemden ilahi varlıklara doğru geçiş yapmıştır. Freudi psikoanalitik açıdan teoriyi savunmuştur. 4 Fetişizm: Büyü ve tılsım gibi amaçlarla kullanılan ve bir anlam barındırdığına inanılan nesnelere fetiş denir. Fetiş ilk başta Afrika inançlarını tanımlamak için kullanılırken sonradan bu tanımlamanın yetersiz olduğu görüldü. Birçok dinde fetişler bulunmakla birlikte fetişe tapınma söz konusu olmamaktadır.

5. James G. Frazer: Büyü İnsan karşılaştığı ilk güçlüklere büyü ile cevap vermiş ve kontrol etmeye çalışmıştır. Daha sonra bu yetisini dine çevirmiştir. Bu anlamda büyü bilimin öncüsüdür. 6. Emile Durkheim: Kutsal Dinin kaynağını sosyolojik bakış açısıyla yorumlayan Durkheim, dinin temelinde kutsal vardır. İnanan insanlar bir manevi güce dayanır. bu güç ise toplumdur.

7. Maks Müller: Naturizm Tabiat ilk insanlar için korku ve endişe uyandırıcıdır. İnsandaki korku ve doğaya duyduğu saygı fiziki ögelerin tanrılaştırlımasını sağlamıştır. Müller, bu teorisini Hinduizm’in kutsal kitabı Vedalara dayandırır.

4. Dinlerin Kaynağı

8. Tek Tanrıcılık: Dinin ilk şeklinin monoteizm olduğu savunulur. İnanç, aşkın tek bir tanrıya dayanır. Savunucuları; Andrew Lang: İlkel kabileler gökte bulunan yüce bir tanrıya inanmışlardır. Schmidt: Yeryüzündeki diğer dinler, tektanrıcı bir dinin bozulmuş şeklidir. İslâm bilginleri: Dinin kaynağı tek bir tanrıdan gelen kutsal vahiydir. Yahudilik ve Hıristiyanlık, kaynağı itibarıyla ilahi olsa da bugün için bu dinler muharref (bozulmuş) dinlerdir. Bu üç dinin dışındaki dinler ise beşerî kaynaklıdır.

5. Din İle Mitoloji

Benzeri Yönler: Takipçileri ikisine de dair inanç besler. İnanılan kaidelere yönelik ritüeller vardır. Takipçilerine psikolojik rahatlamalar sağlar. İkisine de kutsallık atfedilir.

Farklı Yönler: Din tanrıdan; mitos dinden ve insan hayalinden beslenir. Dinin özünde tevhit, nübüvvet, ahiret gibi inançlar varken mitoslarda birbiriyle rekabet içinde olan tanrılar vardır. Dinler soyut bir tanrı inancından bahsederken mitolojide tanrı somut şekilde anlatılır. Dinin toplumsal düzenlemeleri ve hukuki yönü vardır. Mitos bu düzenlemelere sahip değildir.

Din, bireylerin hem dünya hem de ahiret mutluluğuna erişmesini amaçlar. Dinler, bireylerin hayat amaçlarını bulmalarına yardımcı olur. Din, bireyin ruh sağlığını korumasına yardımcı olur. Din, bireyin sorumluluk duygusunu gelişmesine katkı sağlar. Bireyler, dinleri kendine göre yorumlayarak yaşama geçirirler. Kısacası dinler, insan hayatının bütün alanlarına yönelik öneriler sunar ve anlam yükler.