PDF FORMATINDA İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ;
https://www.bilgedinakademi.com/wp-content/uploads/2023/09/dinler-tarihi3.pdf
Vahiy kavramı Yahudilikte önemli bir yer tutar. Yahudilerin kutsal kitabı olan Tora, Hz. Musa’ya Sina Dağı’nda levhalar hâlinde vahyedilmiştir. Hıristiyanların kutsal kitabı olan Ahd-i Cedit’in bölümlerinin İsa’nın bu kitabın yazarlarına yaptığı ilhamlar sonucu yazıldığına inanılır. Hıristiyanlığın Katolik mezhebi, vahiy geleneğinin kilise kurumunda hâlâ devam ettiğini ileri sürer. İslam anlayışına göre vahiy, peygamberlerin insanlara iletmek üzere Allah’tan aldığı bilgilere denir. Peygamberler Allah’tan bu bilgiyi değişik yollarla alırlar.
Monoteizmi temele alan insalık tarihinin en eski dinlerinden biridir. Yahudilik, Yahudi milletine ait kolektif bir inancı içeren dindir. bu anlamda bu millete ait kültürü, inancı, hukuki kaideleri içeren etnik özellikler taşır. Tarihi Hz. İbrahim’e kadar dayanır. bu nedenle İbrahimi dinler arasındadır. Yahudi inancına göre ilk Yahudi Hz. İbrahim’dir. Yahudiler, kendilerini önce Hz. İbrahim’in oğlu Hz. İshak’a oradan da Hz. İshak’ın iki oğlundan biri olan Yakub’a dayandırırlar. Tanah’a göre Yakub, Tanrı’nın meleği ile güreşerek İsrail ünvanını alır. onun soyundan gelenler ise İsrailoğulları olarak ön plana çıkmaktadır. Hz. Musa dönemiyle birlikte itikat, ibadet, ahlak ve hukuka dair kaideleri büyük ölüde teşekkül etmiştir.
Yahudi: Babil sürgünü ardından Babillier İsrailoğullarına geldikleri Yahuda bölgesine ithafen Yahudi demeye başlamışlarıyla ortaya çıkmıştır.
İbrani: Filistin bölgesinde 15. yüzyılda yaşamış kabilenin adıdır. İsrail: Hem Hz. Yakub’un ünvanı hem de 1948 yılında Filistin topraklarında kurulan devletin adıdır.
Tevrat: Tanah’ın ilk beş bölümüne verilen addır. Kanun, töre, şeriat gibi anlamlara gelir. Tanrı’nın Musa’ya verdiği kaidler olduğuna inanılır.
Tora: Tevrat
Tanah: Yahudilerin ana metinlerinin toplandığı kanonik bir koleksiyondur. (Eski Ahit)
7. Talmud: Hahamların nesilden nesile sözlü olarak aktardıkları kanunlardır.
8. Kabala: Yahudi tasavvufu ve gizemciliğidir.
9. Halaha: Yahudi yasa sistemidir. Yahudi geleneği ve yasaları genel olarak Tora’ya dayanır. Tora’da geçen 613 yönergeden yaklaşık 300 tanesi günümüzde uygulanabilir durumdadır.
10. Siyon: Tanah’ta geçen ve İsrail Diyarını ifade eden kavramdır.
11. Sinagog/Havra: İbadethane.
12. Haham/ Rabbi: Din adamı.
Seçilmişlik: Yahudi inancına göre Tanrı İbrahim’in soyuyla bir ahit yapmış ve bu milleti seçilmiş kılmıştır. Kutsal Toprak: Kudüs, dünyanın merkezidir ve ölümden sonra dirilme buradan gerçekleşecektir. Bu topraklar Yahudi mileltine aittir. Mabet: Kral Süleyman Kudüste bir mescid inşa etmiştir. bu mescid Yahudilik inancı açısından önemlidir. Mesihçilik: Davud soyundan yahudileri kurtaracak bir Mesih’in geleceğine inanılır.
1. • Seni Mısır diyarından, esirlik evinden çıkaran Tanrı’n benim.
2. • Benden başka Tanrı’n olmayacak. (monoteist düşünce)
3. • Kendin için yontma put yapmayacaksın. Hiçbir şeyin resmini yapıp tapmayacaksın. (şirkin yasaklanması)
4. • Tanrı’nın adını boş yere ağzına almayacaksın.
5. • Cumartesi gününü daima hatırlayıp onu kutsal bileceksin. Haftanın altı günü çalışacak, yedinci gün dinleneceksin. Cumartesi, Rabb’ine tahsis edilmiş genel dinlenme günüdür. O gün ne sen ne oğlun ne kızın ne hizmetçilerin ne de hayvanların iş yapacaktır.
6. • Babana ve annene hürmet edeceksin. (ebeveynlere saygı)
7. • Öldürmeyeceksin.
8. • Zina yapmayacaksın.
9. • Çalmayacaksın.
10. • Komşuna karşı yalan şahitlik yapmayacaksın. Komşunun evine tamah etmeyeceksin. Komşunun eşine, kölesine, cariyesine, öküzüne, eşeğine, hiçbir şeyine göz dikmeyeceksin.
Rabbani Yahudiliği 6. yüzyılda baskın hale gelmiştir. Yahudiliğin ana akım halidir. Sözlü Tevratı ilahi otorite olarak kabul etmesi ve kutsal metinlerin rabbani yorumlarına inanması sebebiyle Sadukiler, Karaimler ve Samarilerin inançları ile çelişir.
Çağdaş Rabbani Yahudiliğinin geleneksel dalıdır. Hem Yazılı hem de Sözlü Tora’nın Musa’ya vahyolduğuna ve bu yasaların değişmez olduğuna inanırlar. Bu anlamda yasalara sıkı bir şekilde bağlıdırlar. İbn Meymun’un 13 esaslı Yahudi teolojisine bağlıdırlar. Modern Ortodoks Yahudilik: Dinin katı bir şekilde ancak modernite ile uyum sağlayarak yaşanmasına vurgu yaparlar. Ultra-Ortodoks Yahudilik (Haradiler): Dini kaideleri titizlikle uygularlar. Modernite, Yahudiliğin gelişimi açısından bir araçtır. Hasidilik: Haredi Yahudiliğinin Haham Yisroel ben Eliezer öğretileri üzerine kurulmuş bir dalıdır.Kabala metinleri kutsal kabul edilir.
19. yüzyılın ortalarında Almanya Yahudilerince oluşturulmuştur. Yahudilerin serbestleşmesinin ve aydınlanmanın getirdiği etkilerin bir sonucu olarak doğmuşlardır.
Yahudilik ile çağdaş hareketi birleştirmeyi amaçlamıştır. Böylece geleneklere bağlı Yahudilerin modern döneme ayak uydurabileceklerini düşünür.
Muhafazakar haham Mordechai Kaplan’ın başlattığı felsefi akıma dayanır. Yahudiliğin modern zaman içinde yeniden yorumlanmasına dayanır.
Aşkenaz Yahudi haham Zalman Schachter-Shalomi tarafından başlatılmıştır. Sosyal adalet üzerine odaklanır.
Yahudi kimliği ve tarihine önem verir. Bu anlamda Tanrı öne çıkmazken din, Yahudi kültürünün bir parçası olarak ele alınır.
Fransız İhtilali Yahudi düşüncesini de etkilemeye başlamıştır. Günümüzde izine en çok rastlanan Yahudi düşüncesi Ortodoks ve Reformist Yahudilerdir.
Yahudi olmayan kimselerin Yahudi Milletine katılmasını beklemezler. Ancak bu kimseleri Nuh’un yasalarına uymakla yükümlü görürler. Bu anlamda Müslümanlar, Yahudilerin gözünde Nuhi’dir. Fakat onlar, Hz. Muhammed’i peygamber olarak kabul etmezler.
Farklı ülkelerin baskısı altında kalan Yahudiler, Osmanlı’yı bir kurtarıcı olarak görmüş ve 1492 İspanya sürgünü sonucu Osmanlı topraklarına yerleşmişlerdir. Hanedan topraklarında dini, ekonomik ve kültürel açıdan tanınarak yaşamlarını sürdürmüşlerdir. 1948 yılında İsrail’in kurulmasıyla birlikte yarıya yakını Türkiye’den ayrılmıştır. Günümüzde Türkiye’de 25 bin civarında Yahudi yaşadığı düşünülmektedir. Türkiye’de yasal temsilcileri hahambaşıdır.
Kur’an’da birçok ayette Yahudilere gönderme yapılmıştır. Yahudiler Beni İsrail, Yahudi ve Yahud olarak anılmışlardır. Yahudiler ehli kitap olarak görülmüştür. Onların olumsuz özellikleri ve dini tahrif etmelerine ilişkin meseleler ele alınmıştır.
Filistin bölgesinde Hz. İsa’nın tebliğiyle doğan tak tanrılı (Tek Tanrı kimliğini üç şekilde izhar eder) İbrahimi bir dindir. Hristiyanlık anlam olarak “Mesihe bağlı” demektir. Bunun yerine Nasıralı İsa’ya ithafen İsevilik ismini de taşır. Hz. İsa’ya ilk inanan kimseler Yahudi asılıydı. Daha sonraları farklı milletler arasında bu inanç yayılım gösterdi. Hristiyanlık ilk olarak Yahudilik temelinde gelişmiş daha sonraları Tarsuslu Pavlus tarafından kendi öğretilerini ortaya koymuştur. İlk inanalar çeşitli zorluklar çekseler bile İmparator Büyük Teodosius dini Roma’nın resmi dini halin getirmiştir. İmparator Konstantin ise 325 yılında İznik’te yapılan Konsülde İsa’nın Tanrılığını savunan görüşü kabul etmiştir.
İnancın temelinde teslis vardır. Teslis ile Tanrı kendi kimliğini üç şekilde ortaya koyar: Baba, Oğlu ve Kutsal Ruh. Kutsal kitabı Kitabı Mukaddestir. Birçok farklı İncil’e rağmen dört İncil sahih kabul edilmiştir. İbadethaneleri Kilisedir. Din adamlarına; Peder, Pastör, Papaz (Rahip), Piskopos vb. denir. Resmi tatil günleri pazardır. Kutsal yerleri; Kutsal topraklar, Aziz Pavlus Kilisesi, Antakya, Kutsal Kabir kilisesidir. İsa’ya ilk inanıp onun öğretilerini yayanlar Havari olarak isimlendirilmiştir.
Yahudi inancında Davud soyundan bir kurtarıcının geleceği düşünülür. Hristiyanlar bu inancı kendilerine yorumlamışlar ve İsa’nın Mesih olarak geleceğini savunmuşlardır. İsa Mesih, insanların günahı için kendini feda etmiş ve çarmıha gerilmiştir. o, kıyamete yakın bir zamanda tekrar gelecek inanan kimseleri kendi idaresi altında mutlulukla yaşatacaktır.
Cemaat anlamına gelir. Hristiyan cemaatinin ibadethanesi olarak farklı mezheplerce farklı anlamlar taşımaktadır. Katolikler kiliseyi, mistik anlamda İsa’nın bedeni takipçilerini ise bu bedenin uzuvları olarak yorumlamaktadır. Ortodokslar kiliseyi, İsa’nın bedeni, Tanrı’nın cemaati ve Kutsal ruhun mabedi olarak görmektedirler. Prostestanlar ise bir Rahibe ihtiyaç duymaksızın kilisenin kendi işlevini yerine getirebileceğine inanmaktadırlar.
Dini törenlerdir. Bunlar başta Vaftiz ve Evharistiyadır.
İnanların ilk ve asli günahlarını siler. Yeniden ve temiz şekilde doğuş olarak kabul edilebilir.
Vaftiz edilen kişinin yağlanmasıdır.
Şükretmek anlamına gelir. İsa’nın havarileri ile yediği son akşam yemeğinin hatırası olarak yapılan ayindir. İnanca göre İsa havarilere ekmeği uzatırken bedeni, şarabı uzatırken kanı olduğunu söylemiştir. Pazar günleri yapılır.
İki kişinin kilisede kutsal bir bağ ile bağlanmasıdır.
Hayatını gönüllü olarak din işlerine aday kimseler için yapılan töreni kapsar.
Kişinin günahından kurtulmak ve temizlenmek için yaptığı itiraflardır.
Ölüm döşeğinde bulunan ya da hasta olan kimseleri rahatlatmak için yapılan ayindir.
Kendi dışındaki dinlerin geçerliliği yoktur.
Katolik Kilisesi kendisini Havarilerin yönettiği ilk topluluklara dayandırır. Kutsal Ruh’un kaynağı ile ilgili bir tarışma sonucu Ortodokslar ile Katolikler olarak ayrılmışlardır. Roma kilisesi 1054 yılında Ayosafya’ya gönderdiği belge ile Ortodoksları aforoz ederek kendinden ayırmıştır. Kutsal Ruh’un kaynağı İsa’nın tanrısal yönüdür. 1204 yılında IIII. Haçlı Seferi esnasında Haçlıların Ortodoks kilisesini basıp yağmalaması sonucunda iki mezhep arasındaki ayrımlar keskinleşmiştir.
Katolik Kilisesinin merkezi Vatikan’da bulunmaktadır ve başında Papa bulunur. İsa’nın vekili konumunda olana Papa, Roma Piskoposu Petrus’un halefidir. Yeryüzünde Tanrı’yı temsil etmekle görevlidir. Kardinaller tarafından seçilir ve ölünceye kadar görevine devam eder. Bu anlamda Papa, yanılmaz otorite olarak kabul edilir. (1870’de alınan bir karar ile resmileşmiştir.) Evrensel kurtuluş sadece, Katolik Kilisesinin öğretilerini takip etmekle mümkündür. Zira bu kilise Kutsal Ruhun yönetimi altındadır. Aynı kaynaktan geldiğine inanılan kutsal kitap ve gelenek önemlidir.
Göğe yükselen Meryem hem oğul İsa’nın hem de kilisenin annesidir. Rahipler, bekar kalmak zorundadır. Boşanmak yasaktır. Başlangıçtan günümüze kadar yapılan 21 konsül ve kararları kabul edilmiştir. Sakramentlerin yedisini de kabul ederler. Noel 25 Aralıkta kutlanır. En çok takipçisi olan mezheptir. Azizler ve Meryem ön plandadır. Sadece erkekler papaz olabilir.
İsa hem Tanrı hem insandır. Meryem Bakire olup günahsızdır. Azizler şefaatte bulunabilir. Günah çıkarma önemlidir. Pazar ayinlerinde mayasız ekmek kullanılır. Cuma günleri et ve yağlı yiyecekler yemezler.
Doğru inanca sahip anlamına gelir. Hristiyanlığın üçüncü büyük mezhebidir. Doğu Avrupa ve Anadolu’da yayılım göstermiştir. Ruhani lideri Patrik’tir. Ancak Papa gibi tek otorite kabul edilmez. Bu anlamda Papa’nın yanılmazlığını da kabul etmezler. Kutsal Ruhun sadece Baba’dan çıktığına inanılır. İlk 7 konsülünün kararları kabul edilir. 7 sakramenti kabul ederler.
Noel’i 6 Ocak’ta kutlarlar. İbadet ülkelerin kendi dilleriyle yapılır. Boşanmak belli şartlara bağlı olarak yasaldır. Haç işaretinde yatay ve dikey kollar eşit kabul edilir. Rahipler evlenebilir. Patrik ve Piskoposlar evlenemez. İsa, Meryem ve Azizlerin ikonları önemlidir. Noel’i 6 Ocak’ta kutlarlar. İbadet ülkelerin kendi dilleriyle yapılır. Boşanmak belli şartlara bağlı olarak yasaldır. Haç işaretinde yatay ve dikey kollar eşit kabul edilir.
Baş kaldıran itiraz eden anlamına gelir. Katolikliğin sert uygulamalarına karşı bir protesto olarak doğmuş ve Alman Rahip Martin Luther ve Jean Calvin tarafından reforme edilmiştir. Papa’nın yanılmaz otoritesine karşı çıkan Protestanlar, Kutsal Kitabı tek kaynak olarak görürler. Her vaftiz edilmiş inanan başka bir rahibe ihityaç duymadan rahiplik yetkisine sahiptir. Ruhani bir başkanları yoktur. Merkeziyetçi bir kilise anlayışına sahip değildir. Sadece vaftiz ve evharistiya sakramentini kabul ederler.
Amelden çok iman önemlidir. ruhbanlığı kabul etmezler. Azizler ve Meryem çok önemli değildir. Kiliselerde resim ve heykel bulunmaz. Günah çıkarma kabul edilmez. Rahipler evlenebilir. İbadetler her ülkenin kendi diliyle yapılabilir.
Papa XXIII. John önderliğinde 1962’de günümüz yaşam tarzını kolaylaştırıcı, Katolik karşıtlığını azaltıcı kararlar alınmıştır.
İnanç bakımından eleştiri almışlardır. Bu eleştirinin başında teslis inancı, dinlerinde aşırıya gitmeleri, Allah’a iftira etmeleri vs. gelmektedir. Bazı ahlaki davranışları ve Müslümanlarla Yahudilerden daha yakın oldukları için, ilişkileri bakımından övüldükleri yerler de vardır.
Hristiyanlık gelişimini Anadolu’da tamamlamıştır. Farklı Hristiyan mezhepleri azınlık olarak Türkiye’de yaşamaktadır. Birçok kilise aktif durumda faaliyetlerini sürdürmektedir.
Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği 09 Ocak 2026 Tarihli Resmi…
1. İlk Emir: Varoluşun Anahtarı Kur’an-ı Kerim’in nüzul sürecinin "Oku!" emriyle başlaması tesadüf değildir. Bu…
2025 2026 8. SINIF DİKAB YILLIK PLANIİndir İndirmek için yukarıdaki butona tıklayınız.
2025 2026 7. SINIF DİKAB YILLIK PLANIİndir İndirmek için yukarıdaki butona tıklayınız. İyi Çalışmalar dileriz.
2025 2026 6. SINIF DİKAB YILLIK PLANI (MAARİF MODELİNE UYGUN)İndir 6. Sınıf Maarif modeline uygun…