KPSS ÖABT Din Sosyolojisi Notu

DİN SOSYOLOJİSİ

Sosyoloji, Latince socio (toplum) ve Grekçe logie (bilim) kelimelerinden türemiştir. Türkçeye toplum bilimi olarak yerleşmiştir. Kavram ilk defa 19. yüzyılda Aguste Comte tarafından kullanılmıştır. Türkçeye; Prens Sabahattin tarafından İlmi İctima Ziya Gökalp tarafından İçtimaiyat olarak tercüme edilmiştir. *Sosyoloji toplum ve içinde gelişen olayları inceleyen bilim dalıdır.

Sosyoloji Nedir?

Sosyoloji, Fransız Devrimi ve Sanayi Devrimi ardından meydana gelen köklü değişimlerin yaşandığı 19. yüzyılda doğmuştur.

Sosyolojinin Konusu ve Konularına Yaklaşım Biçimi

Sosyoloji, toplum içinde ortaya çıkan sosyal ilişkileri, olayları, kurumları, yapıları ve bu yapılardaki değişimleri inceler. Toplumsal hayat; iki veya daha fazla bireyin arasında gerçekleşen ilişkidir.

Sosyoloji; Tek tek bireylerin sorunlarıyla ilgilenmez. Olması gerekeni değil olanı inceler. Normatif değildir, kural koymaz. Objektiftir. Kendine özgü yöntemleri vardır. Olayları neden-sonuç ilişkisine göre inceler. Toplumu bir bütün olarak inceler. Ögeler arasındaki ilişkileri değerlendirir.

Önemli Kavramlar

Kalabalık: Bir uyaran sonucu ortak bir yerde topalanarak aynı heyecanı paylaşan teşkilatsız ve sürekliliği olmayan insan topluluğudur. Örneğin; Okul çıkış saatinde dağılan insanlar.

Toplumsal Yığın: Fiziksel olarak aynı mekanı paylaşmalarına rağmen aralarında önemli bir duygusal bağın ve ilişkinin olmadığı topluluklardır. Örneğin; Kırmızı ışıkta bekleyenler.

Toplumsal Kategori: Belirli özellikler bakımından gruplandırılabilecek insan topluluğudur. Örneğin; İlkokul çağına gelen çocuklar, mühendisler vs.

Toplumsal Olay: Toplumsal ilişkiler sonucu ortaya çıkan tek tek değişmelerdir. Bir anda olup biter. Başlangıç ve bitişi bellidir. Somut olarak değerlendirilebilir. Örneğin; 2023 A ülkesinde yılında yapılan yerel seçimler, Funda ile Mert’in evlenmesi vs.

Toplumsal Olgu: Benzer türden olayların devamlılığından ortaya çıkan soyut ve genel değişimlerdir. Başlangıç ve bitişi kestirilemez. Örneğin; seçimler, evlilik vs.

Sosyolojinin Dalları

Genel Sosyoloji: Toplum ve toplum hayatının her anlamda ele alınmasıdır.

Özel Sosyolojiler: Toplum ve toplumsal hayatın belirli yönleriyle incelenmesidir. Örneğin; Eğitim Sosyolojisi, Adli Sosyoloji vs. *Din Sosyolojisi, sosyolojinin özel bir dalıdır.

Din Sosyolojisi

Bu terim ilk olarak Emile Durkheim’in 1899 yılında Sosyoloji Yıllığı isimli dergide geçmiştir. Akabinde Durkheim, Dini Hayatın İlksel Şekilleri isimli eserinde toplum üzerinde dinin etkisini araştırmaya koyulmuştur. Eş zamanlarda İlmi İctimai Dini ve Dini İctimaiyat ismiyle ülkemiz yazarları da Din Sosyolojisine giriş yapmışlardır. Din Sosyolojisi; dini kurum, grup, kavram ve temalarla toplum arasındaki ilişkiyi konu edinir. Din Sosyologları toplum ve din arasındaki karşılıklı ilişkiyi araştırır. Din Sosyolojisi gelişim aşamasında pozitivist ve evrimci görüşlerin etkisi altında kalmıştır. 20. yüzyılın başında Max Weber tarafından sistematik ve bağımsız bir şekilde kurulmuştur.

Max Weber; Ondan önceki sosyologların aksine Din Sosyolojisinin Görevinin, dinin kaynağını, doğru ve yanlışlığını araştırmak olmayıp din ve toplum arasındaki karşılıklı ilişkilerin incelenmesi olduğunu söylemiştir. Ona göre din sosyolojisi, dinin menşei ile değil toplumsal davranışın belirli şekillerine etkileri bağlamında değerlendirilmelidir.

Joachim Wach; İlk sistematik din sosyolojisi eserini kaleme almıştır.

Din Sosyolojisinin Yöntem ve Teknikleri

Yöntem; belirlenen amaca ulaşmak için izlenen yoldur. Teknik; yönteme bağlı kalınarak kullanılan bilgi toplama araçlarıdır. Üç Aşamalı Yöntem;

Gözlemleme

Karşılaştırma

Açıklama

GÖZLEMLEME: İlk olarak sosyoloji olayın gözlemi yapılır. Dolaylı ve dolaysız olmak üzere iki çeşit gözlem vardır.