KPSS ÖABT İslam Tarihi Notları “Hudeybiye Antlaşması- Veda Hutbesi”
Pdf formatında indirmek için linke tıklayınız.
https://www.bilgedinakademi.com/wp-content/uploads/2023/08/oabt-Islam-Tari.pdf
İslamiyet’in Medine Yılları
Hudeybiye Antlaşması 628 ve Rıdvan Biatı
Hz. Peygamberin rüyasında Kabe’yi tavaf ettiğini görmesi üzerine Mekke’ye doğru yola çıkılır. Hiras b. Umeyye elçi olarak Mekkelilere gönderilir ancak onlar bu elçiye kötü davranmışlardır. Daha sonra Hz. Osman elçi olarak gönderilmiştir. Ancak gözaltına alınarak öldürüldü haberi gelmiştir. Bu haberin yayılmasının ardından Müslümanlar Rıdvan ağacının altında ölünceye kadar müşriklerle savaşacaklarına söz vermişlerdir. (Beyatü’r Rıdvan) Müslümanların biatından çekinen müşrikler bir antlaşma yapması ise için Süheyl bin Amr’ı göndermişlerdir. Antlaşma Hz. Ali tarafından kaleme alınmıştır. Antlaşmanın bazı maddeleri şu şekildedir; 10 yıl boyunca Müslüman ve müşrikler abarış içinde yaşayacak Kureyş’e sığınan Medineliler iade edilmeyecek Medine’ye sığınan Mekkeliler iade edilecek Müslümanlar bir yıl sonra umre yapabilecekler
Hudeybiye Antlaşması’nın Sonuçları
Antlaşma maddelerinin Müslümanların aleyhine gözükmesi, inanlar arasında huzursuzluğa yol açmıştır. Ancak Fetih suresinin inmesiyle inananlar müjdelenmiştir. Antlaşma Medine’de kurulan devletin ilk siyasi başarısıdır. Mekke’nin fethine ortam hazırlanmıştır. İslam dininin farklı bölgelerde yayılmasına ortam hazırlanmıştır. Müşrikler, Müslümanları siyasi bir güç olarak tanımışlardır. Halid bin Velid, Amr bin As ve Osman bin Talha gibi gülü isimler Umretu’l kaza sonrası İslam’a girmişlerdir.
İslam’a Davet Mektupları
Hudeybiye Antlaşmasının oluşturduğu barış döneminde Hz Muhammed çevre devlet başkanlarını ve halklarını İslam’a davet etmiştir. Bu çağrıyı bazı hükümdarlar hoş karşılamış bazıları da sert bir şekilde reddetmiştir.
İslam’a Davet Mektupları
| HÜKÜMDAR | ELÇİ | SONUÇ |
| Bizans İmparatoru | Dıhyet’ül Kelbi | Hediye verip uğurladı. |
| İran Kisrası | Abdullah bin Huzafe | Mektubu yırttı. |
| Habeş Kralı Necaşi | Ümeyye eDamiri | Mektubu olumlu karşıladı |
| Mısır Mukavkısı | Hatib bin Beltea | Mektubu olumlu karşılayarak hediyeler gönderdi. |
| Gassani Meliki | Haris bin Ümeyr | yolda elçiyi öldürttü. |
| Yemame Hakimi | Selit bin Amr | Elçilere saygılı davrandı. |
NOT: Hz. Muhammed Mısır hükümdarının gönderdiği Mariye ile nikahlanmıştır. Bu evlilikten İbrahim isimli bir oğlu dünyaya gelmiştir.
Hayber’in Fethi (628)
Hayber’de toplanan Yahudilerin sorun çıkarması üzerine Hayber’e sefer düzenlenmiştir. Hz. Muhammed “Bizimle yalnızca savaşa rağbet edenler gelsin” buyurmuştur. Sonuçları; Kamus kalesi civarında şiddetli çarpışmalar yaşanmış ve Müslümanlar 15 şehit vermiştir. Hz. Ali savaş esnasında müthiş bir kahramanlık sergilemiş ve Hayber Fatihi unvanını almıştır. Hz. Muhammed Yahudi liderin kızı Safiyye ile evlenmiştir. Yahudilerden cizye vergisi alınmıştır. Cafer bin Ebu Talib geri dönmüştür. Katı ve at gibi hayvanların etlerinin yenilmesi yasaklanmıştır. Zeyneb isimli bir kasın Hz. Muhammed’i zehirlemeye çalışmış ancak başarısız olmuştur. Kendisine kısas yapılmıştır.
Umretu’l Kaza (629)
Müslümanlar bir yıl önce yapılamayan umre için Mekke’ye gitmişlerdir. Hz. Muhammed amcasının baldızı Meymune’nin evlilik teklifini kabul etmiş, düğün yemeği akabinde Medine’ye dönmüşlerdir.
Mute Savaşı (629)
Özellik: Müslümanlarla Bizans arasında yapılan ilk savaştır. Neden: Gassani Melikinin kendisine gönderilen elçiyi öldürtmesi üzerine düzenlenmiştir. Sonuçlar; Zeyd bin Harise, Cafer bin Ebu Talin ve Abdullah bin Revaha (savaşın üç komutanı) şehit edilmiştir. Müslüman olan Halid bin Velid savaşı komuta etmiş ve Seyfullah (Allah’ın kılıcı) unvanını almıştır. Savaş esnasında Halid bin Velid; sıkı tedbirler almış, ateş yaktırmış, ön ve arka sıradaki askerlerin yerini değiştirmiş ve savaş hünerlerini göstermiştir. Kolunu kaybederek şehit olan Cafer bin Ebu Talib, Tayyar unvanını almıştır.
Zatü’s Selasil Seriyyesi (Amr bin As Seriyyesi)
Kudaa kabilesinin Medine’ye yakın yerleri yağmalamasından dolayı gerçekleşmiştir. Amr bin As savaş esnasında ateş yakma, teyemmümle namaz kılma, düşman takibi yaptırmama gibi yöntemleri kullanmıştır. Ebu Ubeyde bin Cerrah komutasında 200 kişilik takviye bir ekip gelmiştir.
Mekke’nin Fethi (630)
Neden: Müşriklerin Antlaşmalı bulunduğu Bekiroğulları, Huzaa kabilesine saldırmış ve diyet ödemeyi reddetmişlerdir. Hz. Muhammed Hudeybiye aykırı davranmaları gerekçesiyle Mekke üzerine yürümüştür. Mekke’nin fethi için yapılan hazırlıklar, Hatib bin Ebi Beltea tarafından akrabalarına bildirilmeye çalışılmıştır. Nasr suresi fethi anlatmıştır. Sonuçları; Ebu Süfyan Fetihten önce Müslüman olmuştur. önemli bir çarpışma yaşanmadan Mekke fethedilmiştir. Kabe putlardan temizlenmiş ve Mekke, Müslümanların kontrolüne girmiştir. Birçok insan ve kabile İslam’a girmiştir. (Fetihten sonra Müslüman olanlara Tuleka denir.) İslam’ın yayılması için daha rahat bir ortam oluşmuştur. Mekke tehlikesi ortadan kalkmıştır. Müslümanlar pek çok açıdan güçlenmiştir. Hz. Muhammed kendileri hakkında hüküm bekleyen Mekkelilere Yusuf suresi 92. ayeti okumuştur. Hicabe ve Sikaye dışındaki görevler kaldırılmıştır.
Huneyn Gazvesi (630)
Hevazin kabilesi lideri Malik b. Avf ve Sakif kabilesi ittifak kurarak Müslümanlara karşı büyük bir orduyla harekete geçmişlerdir. Bedir’den sonra Kur’an’da ismi zikredilen ikinci savaştır. Müslümanlar savaş sırasında bozguna uğrasalar da son bir hamle ile savaştan galip ayrılıp pek çok ganimet elde etmişlerdir. Dağılan orduyu Halid b. Velid toplamıştır. Savaş sonrası Müellefetü’l Kulub’a ganimetten pay verilmiştir.
Taif Kuşatması
Sakif ve Hevazin kabilelerine karşı yapıldı Selam-ı Farisi’nin önerisiyle ilk kez mancınık kullanıldı. Halid b. Velid, Lat putunu yıktı. Taif halkı Müslüman oldu. (peygamber duasıyla)
Tebük Gazvesi (630)
Saat’ul Usve, Gazvetül Üsve, Ceyşul Usve isimleriyle de anılır. Bizanslıların Suriye’de bulunan Hristiyan Arap kabilelerini de yanlarına alarak Medine’ye saldırma hedefleri için savaş hazırlıkları yapmaları temel sebeptir. Müslümanlardan bazıları ürün hasat etme mevsimi olduğu için sefere katılmak istememiştir. 80 kişi sefere katılmamak için mazeret uydurmuştur. Hz. Peygamber’de onları Allah’a havale etmiştir. Tevbe suresinde inen Cizye ayeti ilk kez ‘’ Tebük seferindeki’’ antlaşmalarla uygulanmıştır. Savaş yapılamadan geri dönülmüştür. Mazeret göstermeksizin sefere katılmayan; Ka’b b. Malik, Murare b. Nebi, Hilal b. Umeyye Tevbe suresindeki 118. ayet ile affedilmiştir. Sefere katılamadıkları için çok üzülüp ağlayan 7 sahabiye Bekkain denilmiştir. (Tevbe 92) Tebük seferi sonrası Peygamber Medine’ye döndüğünde münafıklar Kuba’da inşa ettikleri bir mescitte namaz kılmasını istemişlerdir. Kur’an burasını Tevbe suresinde ‘’Mescid-i Dırar’’ olarak isimlendirmektedir.
Heyetler Yılı 631
Senetül Vüfud olarak da bilinir. Hz. Peygamber gelen elçileri Mescid-i Nebideki Üstüvanetül vüfud (elçiler sütunu) denilen direğin önünde kabul etmiştir. Necran Hristiyanları ile karşılıklı lanetleşmeye Mübahele denir. Hz. Ali bu dönem de inen ayetleri duyurmuştur; Müşrikler bundan sonra Kabe’ye yaklaşmayacak, Çıplak olarak Kabe tavaf edilmeyecek, Müşriklerle yapılan anlaşmalar süreleri doluncaya kadar devam edecek.
Veda Haccı- Veda Hutbesi
Hz. Peygamber tek haccını bu yıl yapmıştır. Hz. Peygamber Cebrail ile Ramazan ayında iki kez tilavet yapmıştır. Arafatta meşhur hutbesini okumuştur. Kuran’ın son ayeti Maide 3. ayet nazil olmuştur. Hastalığı Sırasında Hz. Ebubekir imamlık yapmıştır. 13 Rebülevvel (8 Haziran632)Pazartesi günü vefat etmiştir. Cenazesini Hz. Ali yıkamıştır.
Yorum gönder