İSLAM TARİHİ KPSS ÖABT DERS NOTU DÖRT HALİFE DÖNEMİ HZ. ÖMER- HZ. OSMAN- HZ. ALİ

İndirmek için aşağıda açılan linke tıklayınız.

https://www.bilgedinakademi.com/wp-content/uploads/2023/08/dort-halife-donemi-anlat2-1.pdf

HZ. ÖMER

Hz. Ömer, gayri Müslim bir köle Ebu Lü’lü Firuz tarafından şehit edilmiştir. Vefatına yakın kendisinden sonraki halife seçimi için 6 kişilik bir şura kurdurmuştur. Eşitlik olma ihtimaline karşı oğlu Abdullah’ın da halife seçilmemek şartıyla katılmasını istemiştir. Bu seçim için 3 gün süre vermiştir. Şurada yer alan isimler şunlardır.

Abdurrahman b. Avf
Talha b. Ubeydullah
Zübeyr b. Avvam
Sad b. Ebi Vakkas
Hz. Osman
Hz. Ali

Abdurrahman b. Avf adaylıktan çekilmek istemiştir. Şura kararıyla Hz. Osman Halife seçilmiştir.

Hz. Ömer’in Dönemi İcraatları

Devlet yönetimi için şura kurulmuştur.
Düzenli ordu kurulmuştur.
Beytül Mal kurulmuştur.
Hisbe teşkilatı kurulmuştur.
Vilayetlere kadı tayini yapıldı.
İslam parası bastırıldı.
Posta teşkilatı kuruldu.
Hicri takvim uygulanmaya başlandı.
Tımar sistemi uygulanmaya başlandı.

Hz. Ömer’in içtihadları

Çıkan yangınlardan dolayı sarhoşluğun cezasını artırmıştır.
Kıtlıkta hal cezası uygulamamıştır.
Teravih namazını camide cemaatle kılınmaya başlandı.
Irak topraklarına farklı bir statü vermiştir ve toprakları ganimet olarak dağıtılmamıştır.
Aynı anda yapılmış 3 talak ayrı ayrı yapılmış gibi kabul edilmiştir
Müellefe-i Kulub’a zekat verme uygulamasını kaldırmıştır.
Rıdvan Biatının altında gerçekleştiği “Semura ağacı ” kestirildi.

HZ. OSMAN 644-656

Şura seçimi ile halife seçilen Hz. Osman dönemi kendi içinde iki bölümde ele alınmaktadır. Hilafetinin ilk 6 yılı sukünet içinde güzel bir dönem olarak geçmiştir. Ancak son 6 yılı pek çok karışıklığı içinde barındırmıştır. Bunun sebebi olarak kendi kabilesi Umeyyeoğullarını devlet yönetiminde pek çok konuda söz sahibi yapması olmuştur. Akrabalarının kendilerine verilen bu makamları (valilik) kötüye kullanmaları diğer kabile ve halkların tepkisine yol açmıştır.

Bu dönemde atanan bazı valiler şunlardır;

Kufe’de Sad b. Ebi Vakkas yerine Sad b. As (akrabası)
Basra’da Ebu Musa El Eşari yerine Abdullah b. Amir (dayı oğlu)
Mısır’da Amr b. As yerine Abdullah b. Sad (süt kardeşi)

BELENCER SAVAŞI

Hazar Türkleri ile Kafkasya hakimiyeti için yapılmıştır. Türkler ,İslamiyet’in Orta Asya’ya girişini engellemiştir. Araplar ile Türkler arasındaki ilk savaştır.

Kıbrıs’ın Fethi

Suriye Valisi Muaviye b. Ebi Süfyan Rodos’a sefer düzenlemiştir. Kıbrıs’ı barış yoluyla alıp vergiye bağlamıştır.

ZATÜS SAVARİ SAVAŞI

500 gemilik Bizans donanmasına karşı 200 gemilik İslam donanması zafer elde etmiştir. Yelken direklerinin çokluğu nedeniyle “yelkenler” anlamına gelen bu isim verilmiştir. Doğu Akdeniz hakimiyeti için yapılmıştır. 4 halife devrinin en büyük deniz savaşıdır. Tunus fethedildi ve yerli halk olan Berberileri arasında İslam yayıldı.

Kuranın Çoğaltılması

Hz. Osman döneminde yapılan uygulamaların en önemlilerinden biri de Kuran’ın çoğaltılmasıdır. Bu işleme “İstinsah” denir. Bu işlemi yapma fikrini Huzeyfe b. El Yeman öne sürmüştür. Çoğaltılan nüshalar Mekke, Medine Kufe Basra Şam Yemen ve Bahreyne gönderildi.

Bu dönemdeki karışıklıkların sebepleri

Hz. Osman’ın Peygamberimizden gelen hilafet mührünü Ens kuyusuna düşürmesi Önemli devlet görevlerine akrabalarını ataması Bazı şahısların ellerindeki mushafları yaktırması (Abdullah b. Mesud gibi) Peygamberimizin Taife sürgün ettiği amcası Hakem b. Ebu’l As’ın Medine’ye dönmesine izin vermesi Bazı sahabeyi sürgün etmesi (Ebu Zer- Ammar b. Yasir) 82 yaşında Kuran-ı Kerim okurken şehit edilmiştir. El-fitnetül Kübra: Hz. Osman’ın vefatı ve hadis uydurmanın başladığı döneme denir. Vefatı sonrası karışıklık o derece artmış ki az kişi ile gece vakti defnedilmiştir.

HZ. ALİ 656-661

Hz. Ali’nin yaptığı ilk icraat, Hz. Osman’ın valilerini azlederek yeni valiler ataması olmuştur. Hz. Osman’ın katillerinin cezalandırılması konusu Hz. Ali döneminin en büyük karışıklığıdır.

Cemel Savaşı

Nedeni; Hz. Osman’ın katillerinin cezalandırılması gerektiğidir.

Hz. Aişe’nin devesi etrafında yoğunlaştığı için “Cemel” denilmiştir.

Hz. Aişe, Talha ve Zübeyr’in birlikleri Hz. Ali’nin ordusuna karşı savaşmıştır.

Talha ve Zübeyr şehit olmuş, Hz. Aişe bu olaydan pişman olmuş ve siyasetten uzak durmuştur.

Sıffın Savaşı

Hz. Ali Cemel’den sonra Kufe’ye devletin yeni merkezi haline getirmiştir. Muaviye b. Ebu Süfyan hilafette hak talep edip akrabası Hz. Osman’ın kanının yerde kaldığı gerekçesiyle karşı çıkmıştır. İki ordu sıffin adı verilen yerde karşı karşıya gelmiştir. Savaşın şiddeti gece vakti dahi sürdüğü için “leyletül Herir” (Hırıltı gecesi) olarak adlandırılmıştır. Savaş devam ederken Muaviye Kuran sayfalarını kılıçların ucuna astırarak+ Allah’ın kitabının hakem olmasını istemiştir. iki taraf arasında Muaviye’yi Amr b. As, Hz. Ali’yi Ebu Musa el-Eşari hakem olarak temsil etmiştir. Hakemler Dümetül Cendel’de toplanıp uzlaşma yolu aramışlar. Ancak Amr b. As hile yaparak Muaviye’yi halife ilan etmiştir.

NEHREVAN SAVAŞI

Urve bin Udeyye “Hüküm Ancak Allah’ındır,” diyerek tahkime karşı olduğunu belirtti. Hz. Ali’nin ordusundan 12.000 kişi ayrılarak Harura mevkisine gitmişlerdir. Grup kendisine En’am suresi 57. ayeti slogan yapmıştır. (Hüküm Ancak Allah’ındır.) Hz. Ali’nin hilafetini kaybettiğini düşünmüşlerdir. Grup Abdullah bin Vehb er-Rasibi’yi kendisine lider seçerek Nehrevan’a ilerlemiştir. Yolda Abdullah bin Habbeb bin Eret”i görünce Hz. Ali hakkındaki düşüncelerini sormuşlardır. Abdullah, Hz. Ali hakkında olumlu düşüncelerini söyleyince onu ve hamile eşini öldürmüşlerdir. Hz. Ali’nin yanında ayrılan grubun çoğu isyandan vazgeçmiş geriye 400 kişilik bir grup kalmıştır. Hz. Ali ile savaşırken gruptakilerin çoğu öldürülmüştür. geriye kalanlar arasından üç suikastçı seçilmiştir. Bu kişiler; Burek bin Abdullah, Muaviye’yi öldürmek için belirlenmiştir. Muaviye yaralı olarak kurtulmuştur. Amr Bekir et-Temimi, Amr bin As’ı öldürmek için görevlendirilmiştir. Ancak yanlışlıkla başla birini öldürmüştür. Abdurrahman bin Mülcem, Hz Ali’yi öldürmek için görevlendirlmiştir. Hz. Ali şehit olmuştur.